الشيخ رسول جعفريان وديگران
80
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
20 . ابو روح ، يزيد بن رومان ابو روح از موالى آل زبير است . « 1 » خليفة بن خياط نام او را در طبقهء چهارم مردم مدينه بيان داشته . « 2 » يزيد بن رومان از عبد الله بن زبير و عروة بن زبير و زهرى حديث نقل كرده . روايات او در سيره بسيار است و خود از مؤلفان سيره به شمار مىآيد . كتاب او نزد واقدى بوده است . « 3 » وى همچنين از قرّاء مدينه است . ذهبى او را در شمار طبقه سوم قراء قرار داده . « 4 » وى قرائت خود را از عبد الله بن ابى عياش و او از ابى بن كعب و او از رسول خدا ( ص ) اخذ كرده است . نافع بن ابى نعيم ، كه از جمله قراء سبعه و استاد و پيشواى قراء مدينه به شمار مىآيد ، و نيز ابو عمرو بن علا پيشواى اهل بصره ، قرائت خود را از يزيد بن رومان برگرفتهاند . « 5 » او به سال 130 ه . درگذشته است . « 6 » 21 . يعقوب بن يحيى بن عبّاد بن عبد الله بن زبير از زندگى او اطلاع چندانى در دست نيست . ابن حجر او را مجهول الحال دانسته و تنها به اين مطلب كه يعقوب بن يحيى از طبقه ششم مردم مدينه بوده ، بسنده كرده است . « 7 » همين قدر مىدانيم كه وى مسؤول جمعآورى صدقات آل زبير بوده و در بخشش و نيكى به ديگران مشهور . « 8 » سهم روايات آل زبير در سيرهء نبوى ( ص ) با نگاهى به روايات آل زبير در اين زمينه ، به نقش مهم اين خاندان در انتقال سيرهء نبوى به نسل پس از خود ، پىخواهيمبرد . دليل اين امر را نخست بايد در خود اين خاندان جستجو كرد . آل زبير فرزندان زبير بن عوام صحابى رسول خدا ( ص ) هستند . نقش زبير
--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 412 . ( 2 ) . كتاب الطبقات ، ص 452 . ( 3 ) . شاكر مصطفى ، التاريخ العربى و المؤرخون ، ص 157 ؛ تاريخ التراث العربى ، ج 2 ، ص 81 . ( 4 ) . ذهبى ، معرفة القراء الكبار ، ج 1 ، ص 76 . ( 5 ) . همان جا و نيز : محمد سالم محيس ، حفاظ القرآن عبر التاريخ ، ج 1 ، ص 628 و 629 . ( 6 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 412 ؛ ثقات ، ج 5 ، ص 545 ؛ كتاب الطبقات ، ص 317 . ( 7 ) . تهذيب التهذيب ، ج 2 ، ص 377 . ( 8 ) . تهذيب الكمال ، ج 32 ، ص 375 .